معرفی کود سوپرفسفات ساده

تهيه كننده:مرتضي مرادي مدير شركت خدمات حمايتي كشاورزي استان چهارمحال و بختياري

بنام خدا

معرفی کود سوپرفسفات ساده

مقدمه

دو مقوله تنوع كم كودي و عدم تناسب مصرف كودهاي شيميائي از مهمترين مشكلات حوزه كود  و تغذيه گياهي در كشور ما بوده  كه به جرات مي توان گفت اهميت آنها  كمتر از اهميتكميت و ميزان اين نهاده ها نيست و متوليان امر در صدند تا به مرور زمان نسبت به رفع اين مشكل اقدام نمايند. بر همين اساس و بر پايه مطالعات خاك‌شناسي و بررسي حاصلخيزي خاك‌ها و نياز كودي اراضي كشور،  پيشنهاد توليد كودهاي جديدي همچون سوپر فسفات از نوع تريپل و ساده آن و كودهاي ماكرو كامل و... از سوي متخصصين امر داده شد؛ اما در حوزه مصرف اين نهاده ها بنا به‌دلايلي از قبيل اطلاعات كم مصرف كنندگان و توجه بيشتر به تاثيرات آني كود دي آمونيوم فسفات به دليل تاثير ازت موجود در آن در ابتداي رشد گياهان و اين تصور از سوي كشاورزان مبني بر اين كه تاثير حاصل شده در اثر عامل فسفات بوده است و حال آنكه اين مسئله به عامل ازت بر مي گردد؛  و ترويج كمتر كودهاي سوپر فسفات با مشكلاتي مواجه بوده ايم كه عليرغم مزيت‌هاي قابل توجه اين نوع نهاده‌ها و ضرورت مصرف آنها، متاسفانه بدليل استقبال كمتر بهره برداران، باعث كاهش انگيزه توليدكنندگان و توزيع كنندگان اين نهاده ها، بدليل عدم برگشت سرمايه و ادامه تو ليد آنها گرديده است. لذا بر ما كارشناسان بخش كشاورزي لازم است كه در خصوص آگاهي دادن به بهره برداران در زمينه مزاياي اين قبيل نهاده‌ها و كمك به مصرف بهينه،  افزايش راندمان مصرف نهاده هاي كشاورزي، كاهش هزينه هاي توليد و  افزايش كمي و كيفي عملكرد محصلات كشاورزي  كمك كنيم. در همين راستا در اين نوشتار بطور مختصر به معرفي و شرح مزاياي كود شيميائي سوپرفسفات ساده به عنوان يكي از كودهاي مناسب براي خاك‌هاي استان خصوصا براي برخي از محصولات كشاورزي غالب استان مي پردازيم:

چرا از كود سوپرفسفات ساده(SSP) استفاده كنيم :

1.       كود سوپرفسفات ساده حاوى عنصر فسفر به عنوان ماده مغذى اصلى گياهان است. در حال حاضر سه نوع عمده كودهاي فسفاته در حال توزيع در كشور عبارتند از : 1-  دي آمونيوم فسفات(DAP) ، 2- سوپرفسفات تريپل(TSP) و 3- سوپرفسفات ساده(SSP) كه متاسفانه به دلايلي كه گفته شد كود دي آمونيوم فسفات بيشتر از سوي بهره برداران مورد استقبال قرار گرفته است در حالي‌كه:

2.        كود سوپر فسفات ساده  علاوه بر عنصر فسفر داراى عناصر ضروري ديگر نظير گوگرد، كلسيم، منيزيم، آهن، روى و منگنز است كه براي رشد و نمو گياهان ضروري هستند و  اين عناصر ضروري از طريق هيچ نوع كود ديگري توسط زارعين به محصول داده نمي شوند . 

3.      سوپرفسفات ساده حاوى حداقل 5/21 درصد فسفر كل (total  P2O5/) و 5/17 درصد فسفر محلول در آب (P2O5W/S ) است .

4.       از آنجائيكه سوپرفسفات ساده داراى حداقل 12 درصد عنصر گوگرد و 20 درصد كلسيم است؛ كه با توجه به درصد بالاي آهك خاكهاي استان و لزوم اصلاح آنها مناسب‌ترين و ارزان‌ترين كود براى دانه هاى روغنى و سيب زمينى است. اين بدان معنا نيست كه اين نوع كود براي ساير محصولات مناسب نباشد؛  بلكه براي كليه محصولات كشاورزي قابل استفاده مي باشد.

5.        در زمين هايى با فقر عنصر گوگرد (از قبيل كليه اراضي استان ما )، سوپرفسفات ساده  نياز محصول به اين عنصر را مرتفع مى نمايد و ثابت شده است كه در اين حالت بين 15 تا 25 درصد محصول افزايش مى يابد .

6.               مصرف كلسيم در باغات خصوصا باغات سيب استان ما كه يكي از محصولات غالب استان نيز مي باشد باعث افزايش كيفيت و نيز افزايش طول انبارماني اين محصول مي شود.

7.        شمه اي از نقش هريك از عناصر فسفر، گوگرد و كلسيم در گياهان در جدول ذيل آمده است.

 

ععملكرد فسفر

ععملكرد گوگرد

ععملكرد كلسيم

1)       مهم ترین نقش آن در فرآیند تولید و انتقال انرژی است (Subbarao، 1988).

2)       فسفر بهمراه سایر عناصر در ساختمان دانة گرده شركت دارد و در تشکیل گل و دانه بندی اهمیت زیادی دارد و همچنین بر تولید‌ اندام‌های زایشی اثر افزایشی دارد (خاوازی و همکاران، 1384).

3)       ...

ت1) تشكيل كلروفيل و پروتئين
سنتز(ساخت) روغن،
2) تشكيل آنزيم ها و ويتامين ها
3) تقويت گره ها و غده هاى ريز در گياهان سبز براى تثبيت نيتروژن
4) ...

1)      کلسیم یکی از عناصر مهم جهت رشد و توسعه ریشه و وظایف آن می باشد.

2)      پکتات کلسیم از مواد تشکیل دهنده لایه میانی دیواره سلولی است.

3)      کلسیم همراه با پتاسیم در نفوذ پذیری، آبگیری و حفظ نظام سلولی موثر است.

4)      کلسیم به طور غیر مستقیم در بسیاری از سیستم های آنزیمی موثر است. (آمیلاز و ATP ase )

5)      کلسیم وظیفه تنظیم تنفس را نیز بر عهده دارد.

6)      کلسیم به عرضه ازت تثبیت شده در غده ها و سلیر اندام های گیاه کمک می کند.

7)       جلوگيرى از فشرده شدن خاك

 

8.      در توليد سوپر فسفات ساده (SSP) نسبت به سوپر فسفات تريپل (TSP) از اسيد سولفوريك و خاك فسفات استفاده مى‌شود و بدليل آنكه كليه اجزاء مفيد خاك فسفات شامل ريز مغذى ها ( آهن ، روى ، منگنز ، منيزيم و ...) همراه فسفر دوباره به خاك بر مى گردند و نيز درصد فسفر محلول در SSP كمتر از فسفر محلول در TSP(سوپرفسفات تريپل) است، لذا در كود دهى با SSP نسبت به TSP كمتر شاهد فقر عناصر ريز مغذى هستيم .

 

9.      

10.      

11.      

9.       كود هاى فسفاته اساساً هنگام كود دهى با آهن، منگنز، روى و ... در خاك واكنش كرده و سبب تثبيت منو كلسيم فسفات (MCP) يا فسفر محلول مى گردند و هر چقدر درصد كود بالاتر باشد(مثلا در كود دي آمونيوم فسفات كه زارعين ما رغبت بيشتري به خريد آن نشان مي دهند و  نيز سوپرفسفات تريپل كه درصد فسفات آن بالاست) بديهى است كه بدليل بالاتر بودن غلظت ماده شيميايى (MCP) واكنش بيشتر و سريعتر انجام شده و لذا فسفر محلول (MCP) و ريز مغذى خاك سريعتر و  بيشتر تبديل به فرم نامحلول مى گردند كه شكل نا محلول ذاتاً بسيار كمتر جذب ريشه مى شود .

به همين دليل است كارشناسان كشاورزى در خصوص استفاده مستمر از كودهاي فسفاته رايج فعلي، پس از چند سال، وقفه اى را توصيه مى‌كنند؛ در حالي‌كه با استفاده از سوپر فسفات ساده علاوه بر تقويت عملكرد خاك و جلوگيرى از سفت شدن آن،  فسفر محلول بسيار كمتر تبديل به حالت نامحلول گشته و ريز مغذيها  نيز به خاك افزوده مى شوند. لذا براي كشاورزاني كه اصرار بر مصرف همه ساله كودهاي فسفاته دارند، كودهاي سوپرفسفات ساده به دليل درصد كمتر فسفر محلول و تثبيت كمتر در خاك و از طرفي قيمت مناسب آن ترجيح داده مي شود.

10.      سوپرفسفات ساده به دو شكل پودرى و گرانوله عرضه مى‌شود كه هر دو داراى يك آناليز بوده و فقط شكل پودرى به دليل مصرف انرژى كمتر اندكى ارزانتر از فرم گرانوله است.

11.

 

 

12.

13.

14.

15.

16.

11. چين ، برزيل ، هند و مصر عمده توليد كنندگان و مصرف كنندگان SSP در دنيا هستند .

مرتضي مرادي

   مدير شركت خدمات حمايتي كشاورزي استان چهارمحال و بختياري